ترس یک واکنش عاطفی، هیجانی و فیزیکی است. هر انسانی هنگام روبرو شدن با خطر واقعی، احساس امنیت خود را از دست می‌دهد و دچار ترس می‌شود. این واکنش عاطفی، کاملا طبیعی است و از بدو تولد دیده می‌شود. ترس زمانی که خیلی شدید نباشد و باعث پرهیز از خطر برای کودک شود، سودمند است.

برخی کودکان هیچ‌گاه به‌طور جدی معنای ترس را درک نمی‌کنند اما بسیاری از آنها با مجموعه‌ای از تجربه‌های ترسناک در طول زندگی‌شان روبرو می‌شوند.
کودکان کم کم شروع به مستقل شدن می کنند و جسارت پیدا می کنند که از خانه خارج شوند و گاهی اوقات نیز می ترسند. واژگان آن ها محدود اند ولی احساساتشان بی شمار است. مغز کودکان قادر به درک همه چیزهایی که آن ها می بینند، می شنوند، حس می کنند و لمس می کنند، نیست، بنابراین آن ها شروع به ترسیدن از افراد، اشیا و موقعیت ها می کنند. ممکن است دلایلی برای برخی از ترس های کودکان وجود داشته باشد، اما گاهی اوقات هیچ دلیلی برای ترس های کودکان وجود ندارد. کودک شما ممکن است، آشفتگی و پریشانی شما را از آب یا تاریکی دیده باشد و اکنون بترسد. گاهی اوقات ترس کودکان می تواند ناشی از احساس ناراحتی شخصی آنان با یک فرد، چیز و یا حادثه خاص باشد.
کودکان مختلف ممکن است ترس های متفاوتی داشته باشند. برخی کودکان از مکان های جدید، افراد جدید و یا صداهای بلند می ترسند. تخیل و تفکر به مرور در کودکان شکل می گیرد و آن ها از مرزها عبور می کنند. شما به عنوان والدین نباید نگران و آشفته شوید. از کودکتان حمایت کنید و با عشق و همدلی او را درک کنید. بهترین کمکی که شما می توانید به کودکتان بکنید، این است که به او آموزش دهید که چگونه ترس هایش را مدیریت کند.

ترس، در میان همه کودکان کم و بیش و به صورت های مختلف به چشم می خورد و البته عامل تربیت در خانه و مدرسه بسیار مؤثر است.

ریشه ترس کودکان
سرمنشاء ترس کودک، اعم از اینکه معقول یا نامعقول باشد، باید در تجارب او جستجو شود.رخی از مهم‌ترین علل اساسی ایجاد ترس در کودکان از این قرارند:

1. گاهی والدین می‌توانند الگوهای ویژه‌ای از ترس را به کودکان خود آموزش و انتقال دهند (والدین ترسو، کودک ترسو).

2. تهدید کردن کودک برای برقراری نظم و انضباط در خانه نیز ممکن است باعث ترس کودک از مراکز بهداشتی و فرآیند درمان شود. مثلا به کودک گفته شود: «باید قرصت را بخوری وگرنه می‌میری» یا «اگر غذا نخوری، می‌گم دکتر آمپولت بزنه».

3. انتظارات و توقعات افراطی و نامتناسب والدین از کودک

4. گاهی تجربه‌ها و خاطرات ناگوار و وحشتناک کودک باعث ایجاد ترس در او می‌شود.

5. ویژگی‌های شخصیتی خود کودک، عوامل زیستی، سرشتی و آمادگی‌های فطری اولیه و داشتن بدنی آسیب‌پذیر و نحیف

6. رشد ناکافی عاطفی و مغزی کودک

7. داشتن والدین بیش از حد حمایت‌کننده، محافظه‌کار و محتاط

8. سخت‌گیر بودن والدین و اعمال تنبیه‌های شدید

9. نداشتن برنامه‌ریزی قبلی و آماده کردن کودک بیمار برای انجام فرآیند درمان

10. مواجهه با افراد بیگانه، اشیای جدید، صداهای غیرعادی، ناگهانی و بلند و موقعیت‌ها و مکان‌های ناآشنا

11. جدایی از مادر، خانه، سایر اعضای خانواده و دوستان

12. ترس از نقص عضو و صدمات فیزیکی ناشی از بیماری و ترس از مردن

13. پرورش نیافتن کافی قدرت درک کودک در مورد ارتباط زمان و مکان، علت و معلول

14. وقتی کودک احساس ‌کند والدین نمی‌توانند تمام پیشامدهای زندگی را کنترل کنند.

15. تاثیر نامطلوب بعضی فیلم‌ها، کتاب‌ها

16. ندانسته‌ها در مورد بیماری و روند درمان

17. ترس از گم شدن در مدرسه یا بیمارستان

18. دادن پاسخ‌های اشتباه به سوالات کودک

19. نگفتن حقایق به کودک درخصوص مکان‌هایی که می‌خواهیم او را ببریم.

چند مورد از ترس های شایع در کودکان
1-ترس از غریبه ها
کودک چه فکری می کند: نمی دانم تو چه کسی هستی یا از من چه می خواهی. به خاطر همین پیش مامان می مانم.
چگونه به او کمک کنید: ترس از غریبه ها، ترسی سالم و حفاظتی است اما مشکل وقتی ایجاد می شود که کودک از اعضای فامیل یا دوستان که آن ها را مرتب نمی بینید، می ترسد. به کودک زمان بدهید تا با آن فرد آشنا بشود و بعد، با او ارتباط دوستانه برقرار کند. وقتی او با افراد جدید روبه رو می شود، در کنارش باشید. رفتارهای دوستانه از خود نشان دهید تا او الگو برداری کند. اگر کودکتان خجالتی است، به دوستانتان بگویید که صمیمی شدن او کمی زمان می برد. چند مورد از بازی های مورد علاقه او را به آن ها بگویید تا با هم انجام دهند.
ترس از جدایی
کودک چه فکری می کند: چرا من را تنها می گذاری؟ شاید دیگر برنگردی؟
چگونه به او کمک کنید: طبیعی است که وقتی مراقب اصلی کودک او را تنها می گذارد، مضطرب شود و بترسد. راه حل: یک خداحافظی خوب. همیشه او را پیش یک مراقب آشنا و مورد اعتماد بگذارید و هر دفعه یک خداحافظی مختصر و خوب داشته باشید. قبل از اینکه بروید، او را سرگرم انجام کاری کنید. حتما از او خداحافظی کنید و یکدفعه ناپدید نشوید. می توانید هنگام خداحافظی به او اطمینان دهید که مامان حتما بر می گردد. وقتی از او جدا می شوید، تمام سعی خود را بکنید تا همان لحظه دوباره برنگردید.
ترس از تنها ماندن
کودک چه فکری می کند: وقتی در اتاق همراه من هستی، احساس امنیت می کنم و نمی خواهم از جلوی چشمم کنار بروی.
چگونه به او کمک کنید: با او بازیِ تنها بودن را انجام دهید. نوبتی تنها بمانید، مامان تنها، نی نی تنها. در یک جایی دور از کودک و قسمت دیگری از خانه بنشینید، سپس در یک اتاق دیگر بروید اما کودک باید بتواند شما را ببیند و صدایتان را بشنود. این کار را تا جایی انجام دهید که بدون اینکه ناراحت شود، در یک اتاق دیگر قرار بگیرید. هر کدام را به مدت کوتاهی (۳۰ ثانیه) انجام دهید تا احساس راحتی کند. اما یادتان باشد، کاملا تنها گذاشتن کودک به هر مدت زمانی، کار ایمنی نیست.

2. اضطراب جدایی
کودکان چهره های آشنا و غریبه را تشخیص می دهند. اگر کودکتان شما را در اطراف خود پیدا نکند، احساس ناامنی می کند. با بازی قایم موشک و افزایش تدریجی زمان جدایی، این ترس را از بین ببرید. به او خاطر نشان کنید که همیشه در کنار او هستید و هیچ اتفاقی برای او نخواهد افتاد.
3. ترس از حیوانات و حشرات
به کودکتان اجازه دهید که حیوانات خانگی را در حضور شما لمس کند. به وی توضیح دهید که اگر به حیوانات آسیب نرساند و با آن ها بدرفتاری نکند، آن ها نیز به وی صدمه نمی زنند. اگر کودکتان به طور مشخص، برخی حشرات را دوست ندارد، به او کمک کنید که ترسش را از بین ببرد.
4. ترس از ارواح و هیولاها
اگر کودک شما احساس می کند که یک سایه در اتاق و یا هیولایی در زیر تختش وجود دارد، به تخیلات او نخندید. با ملاحظه و احتیاط رفتار کنید، برای او یک داستان بخوانید، اتاق او را با رنگ های روشن و نور تزئین کنید. به او ماسک های هیولاها را نشان دهید و توضیح دهید که آن ها واقعی نیستند.
5. ترس از صدا
اگر کودکتان از صدای جارو برقی می ترسد، شما می توانید برای او یک جارو برقی اسباب بازی با صدای کم تهیه کنید، او به آرامی به صدای جارو برقی عادت می کند.

6-. ترس از تاریکی
بسیاری از کودکان از تاریکی می ترسند. آن ها در آن گوشه ای از خانه که تاریک است، احساس ناراحتی می کنند. برای کمک به کودکتان، شما می توانید به وی نحوه روشن کردن کلید برق را آموزش دهید. برای جلوگیری از تاریکی مطلق در اتاق خواب شما می توانید یک چراغ خواب در آن جا قرار دهید. برای آن که ترس کودکتان را از تاریکی از بین ببرید، می توانید به او چیزهایی را نشان دهید که در تاریکی مانند یک ستاره درخشان دیده می شود، مانند: یک کرم شب تاب.
مراقبت بیش از حد از کودکان نیز ممکن است در آینده برای آن ها مضر باشد. کودکانی که مراقبت از آن ها به اندازه بوده باشد، در مقایسه با کودکانی که والدینشان بیش از حد از آن ها محافظت کرده اند، اعتماد به نفس خواهند داشت. خلاص شدن از شر ترس های کودکان به سرعت و طی چند روز رخ نخواهد داد. این کار ممکن است، ماه ها یا سال ها زمان ببرد. ولی شما باید به حمایت کردن از کودکتان و آموزش دادن به وی ادامه دهید.
در آخر این که:
اگر کودکتان کنترل زیادی بر احساساتش داشته باشد، ترس هایش به تدریج از بین خواهد رفت. اما اگر فرزندتان ترسی عمیق و پایدار از چیزی داشته باشد، شما باید با یک روانشناس یا مشاور در این زمینه مشورت کنید، چرا که ممکن است ترس وی ناشی از اختلال اضطراب باشد. هرگز از ترس های کودکتان در برابر سایر کودکان صحبت نکنید و فرزندتان را تمسخر نکنید و از دست انداختن وی اجتناب کنید. از ابراز ترس های خودتان در مقابل کودکتان پرهیز کنید. به یاد داشته باشید که کودکتان تغییر بزرگی را از سر می گذراند و نیاز به حمایت مداوم شما دارد.

مطالب مرتبط

ارسال دیدگاه